KL 53 Een lijst van boeken voor kinderen over de dood
(14 -05-2010) in BIBDOC DE BRON

Opgemaakt door Guido Debonnet, medewerker De Bron, Harelbeke.

Uitleenbaar in Bibdoc De Bron, Marktstraat 88, B- 8530 Harelbeke (056 73 70 73).
Openingsuren ma., di., do., vr. 14-17u.30, wo. 14-18 u., za. 10-12 u. of na afspraak in de voormiddag.
Op www.bidoc.be/bibdoc kun je ALLE uitgaven van Bibdoc on line terugvinden
en zien of ze beschikbaar zijn.
Mailen naar Bibdoc kan op bibdoc.debron@skynet.be .

Het Pastoraal Centrum De Bron heeft zijn webstek: www.debron-har.be .
Je vindt er het vormingsprogramma van De Bron. Onder ‘religiowinkel’ vind je 51 andere
‘keuzelijsten’ over pastoraal, catechetische, Bijbelse, liturgische en godsdienstige onderwerpen.
KL25 bevat telkens alle aanwinsten uit Bibdoc van de laatste drie maanden.

Kinderen en dood

Een lijst van meer dan 56 uitgaven (boeken, artikels, deeltitels) is ter beschikking in Bibdoc De Bron in verband met dood en kinderen.

Je kan die ook thuis opvragen (www.bidoc.be/bibdoc ) door te zoeken op het derde niveau en door trefwoorden te combineren. Bv. 1 dood; 2 sterven; 3 rouw; 4 verdriet; 5 kinderen en dood; 6 kinderen . Daarna kan je als volgt gaan combineren: (1 of 2 of 3 of 4 of 5) en 6.

Ik zocht ook naar enkele mij bekende kinderboeken over dood met een christelijk zingevingsperspectief. Is niet gemakkelijk te vinden! Hieronder vind je een aantal titels.

Mariska Vos, Een stoel in de hemel, Columbus, 2005. (205/1619 – A-VOS)
Bram heeft verdriet. Zijn beste vriendje Boris is overleden. Bram gaat met zijn vader en moeder en alle kinderen uit groep drie naar de (protestantse) kerk voor de afscheidsdienst en naar de begraafplaats waar de dominee bidt bij het verzinken van de kist. Boris wordt begraven, maar eigenlijk is hij nu bij God, weet Bram. Daar heeft hij het goed. Het verwerken van het verdriet blijft tijd vragen, dat merk je uit een aantal korte verhalen. In dit boekje gebeurt het ook uitdrukkelijk vanuit gelovig-christelijk perspectief. Bram tekent ook de hemel, met naast de grote stoel voor God een kleine voor Boris.

Marlee & Ben Alex, Grootvader & ik. Praten over doodgaan, Voorhoeve, 1983. (208/879 – roze DOOD 7)
Een groot formaatboek met mooie foto’s over grootvader en het kind en wat ze samen doen op de boerderij; over de ziekte en het afsterven van grootva. Gecombineerd met het afsterven en begraven van een poesje. Vanuit de christelijke geloofsovertuiging geschreven en het hoopvol verrijzenisgeloof: ‘Ik ben de opstanding en het leven; wie in Mij gelooft, zal leven ook al is hij gestorven.’ (Joh.11, 25). Nu opa bij God is die voor hem zorgt, moet Marieke niet bang zijn. “Opa’s oude lichaam is op het kerkhof begraven. Maar opa zélf – zijn hart dat zoveel van je hield en zijn ogen met pretlichtjes – is nu bij de Here God.” (p. 34). Een wat ouder, maar heel bruikbaar boek om (voor) te lezen (met en) door kinderen.

Virginia Lee, Vlinder voor Marianne, Lemniscaat, 1981, 5^e druk. (113024 – B-LEE)
Een prachtig kinderboek dat het ziek zijn en afsterven van Mark-O’s lieve zus Marianne beschrijft. Je wordt in de gevoelens echt meegenomen. Bij het sterven zelf komt er opeens een witte vlinder van ergens naast het bed te voorschijn die langzaam stijgt naar het plafond. Hij fladdert een tijdje in de kamer en verdwijnt dan dor het open raam. Dat wordt het beeld van het ànders-zijn in de liefde van God nà de dood. Tijdens de begrafenisliturgie wordt de ziel van Marianne door de dominee aan de hemel aanbevolen, haar lichaam aan de aarde waaruit het voortgekomen is. Een mooi boek, vanuit christelijke zingeving in verband met de dood geschreven.

Vrouwke Klapwijk & Marja Bos, Dag lieve oma, Callenbach, 2004, prentenboek, 48 blz. (205/491 – Roze 7 dood)
Een grootformaat prentenboek met tekst (om voor te lezen of om zelf te lezen) over het ziek zijn, het ziekenhuisverblijf, het afsterven, de kerkdienst en de begrafenis van oma. Bij de laatste onderwerpen wordt het christelijk geloof slechts beperkt verwoord: alleen het bidden van het onzevader op het kerkhof. Gevoelens van kinderen en nabestaanden worden heel goed verwoord. Ook de christelijke zingevingsboodschap komt aan bod, bij ziekte wordt voor oma gebeden, als oma sterft is ze ‘nu bij opa in de hemel’.
Het tweede deel van het boek geeft nuttige informatie voor kinderen over alles waarover zij zich vragen kunnen stellen in verband met rouwen, condoleren, kerkdienst en begrafenis. Het helpt ouders en leerkrachten iets eenvoudig te verwoorden.

Van den Berg Marinus & Sandra Ireland, De drie vogels, Gottmer, 1991, prentenboek. (109689 – A- van den BERG).
Een symbolisch verhaal (geïllustreerd) over een vogeltje dat zijn moeder verliest. “Waar is mama nu?” vroeg het kleine vogeltje. “Mama in nu bij de zon,” zei de grote vogel. “Daar is het warm en daar kan ze weer vliegen”. “Gaan we daar ook heen?” vroeg de kleine vogel. “Nee,” zei de grote vogel. “Zo ver kunnen wij nog niet komen. Alleen een vogel die niet meer in de wereld rondvliegen kan, komt bij de zon.” “Maar de warmte van de zon komt wel bij ons. Samen zullen wij die warmte opzoeken.” Een symbolisch verhaal over de dood als overgang naar een ander leven.
In een tweede verhaal, achteraan het boekje, voor oudere kinderen wordt ziekt zijn, het afsterven en begraven worden van de moeder van Frank verwoord in een verhaal dat kan voorgelezen worden. In dit verhaal is er uitdrukkelijk aandacht voor het afscheid in de kerk, een symboolhandeling met drie vogels en een zon op een groen veld die op de kist worden gelegd en wordt er gebeden voor mama, die niet vergeten wordt.

Beukema Ellen, Dag Manon, daaaag. Illustraties Erika Cotteleer. (205/2396 – Roze 6 DOOD)
Een mooi boekje voor jonge kinderen over Laura die een zusje krijgt. Vrij vlug blijkt het met Manon niet goed te gaan. Ze komt te sterven. Het verlies, de rouwervaring, het afscheid in de kerk zijn goed verwoord. Samen met papa steekt Laura de doopkaars van Manon aan. De ouders vertellen een verhaal dat Manon naar de hemel gaat. Ook de dominee vertelt; er wordt voorgelezen en gezongen. Rond het gaf van Manon worden ballonnen opgelaten. Later bezoeken zij de begraafplaats en steken een lichtje aan op het graf. Als Laura later een broertje Julian krijgt, is zus Manon niet vergeten…

Rock Lois, Als afscheid voor altijd is, Ark, 204. Prentenboek. (204/2257 – Roze 6 dood)
Een prachtig geïllustreerd boekje over afscheid nemen dat bij het leven hoort. Soms is het maar heel even, soms langer, bv. bij de dood van iemand. Dan voel je dat als oneerlijk, je hebt veel pijn, je draagt goede herinneringen mee aan de overledene. Maar zoals na de nacht een nieuwe dag komt, zo zul je nieuwe mensen ontmoeten en nieuwe dingen doen. Mensen die sterven gaan naar een nieuwe plaats die wij niet kunnen zien en die we ons ook niet goed kunnen voorstellen. Mensen die op God vertrouwen gaan naar de hemel, de plaats waar God alles nieuw maakt; de plaats waar de mensen van wie ze houden, veilig zijn in Gods liefde – zoals ook wij veilig zijn In Gods liefde. Het kan een tijd duren voor we hen terugzien: maar Gods liefde zal ons weer bij elkaar brengen, voor altijd. Een christelijk-gelovig boekje over doodgaan.

Houe Catherine en Ayres Honor, Is opa in de hemel?, Callenbach, 2006. Prentenboek. (206/559 – Roze 6 DOOD)
Een prentenboekje dat bij een bezoek met oma aan het graf van opa een goede verwoording geeft van wat christenen geloven omtrent hun afgestorvenen. “De Here God is bij ons en bij alle mensen en dieren die Hij heeft gemaakt,” vertelt oma. Op deze plaats is alleen het lichaam van opa begraven. Maar opa is niet hier. Toen hij stierf, ging hij naar zijn nieuwe thuis bij God in de hemel.” Die thuis kunnen we ons niet zo goed voorstellen. “Maar ook ik ga daar eens bij Hem in de hemel mogen wonen,” zegt oma.

Klein Linda & Talsma Nynke Mare, Om nooit te vergeten. Samen lezen en praten over de dood, Ark Media, 2009, 28 blz., ingebonden. Een prachtboekje, mooi geïllustreerd, over de dood om samen met kinderen te lezen en te vertellen. De schrijfster geeft een antwoord waarbij niet alle vragen opgelost worden. Op een heel verantwoorde manier wordt naar kinderen toe verwoord wat christenen over de dood denken. “Als je sterft, sterft alleen je lichaam, niet wie je bent. Je leeft voor altijd bij God. Hij zal bij ons zijn, dat heeft Hij beloofd.”

Bekend zijn wellicht de meer informatieve boeken aanwezig in Bibdoc o.m.

*  Riet Fiddelaers-Jaspers en Monique van ’t Erve, Weg van mij. Werkboek voor kinderen die overblijven na zelfdoding, Altiora, 2007, 86 blz. ingenaaid.

*  Inneke van Essen, Ik krijg tranen in mijn ogen als ik aan je denk; als je vader of moeder is doodgegaan, Sjaloom, Utrecht. (99/2544 – Roze 7 DOOD)

*  Storms Werner, Dood zijn, hoe lang duurt dat? (Clavis, 2000); idem, Een veilig gevoel (Clavis, 2001) en idem, Weg van jou (Clavis, 1998, 2^e herziene druk): alle drie te vinden bij Roze 6 – DOOD.

Tot slot nog enkele liederen over dood
Mooie liederen, niet vermeld in de bundel Verdriet & troost bij kinderen. Met de basisschool gedenken wie gestorven is. Werkgroep pastoraal D.P.B. en Arkorum, De Talentade, 2009. Deze liederen zijn op cd beschikbaar in Bibdoc De Bron.